60’lı yılların sonlarına doğru Vietnam Savaşının etkileri komşu Kamboçya’da da ciddi şekilde hissedilmeye başlanmıştı. Vietnam’daki ABD bombardımanından kaçan Vietnamlı gerillalar, göreli olarak daha güvenli olan Kamboçya’ya sığınıyordu. Kısa süre içinde ABD Kamboçya kırsalını da bombalamaya başlayarak, hem gerillaların buralarda saklanmasına engel olmak, hem de köylerden yiyecek desteği bulmalarının önüne geçmek niyetindeydi. Tarım alanlarının yol edilmesinden dolayı yiyecek bulamayan kırsal kesim, bombardımandan da kaçarak şehirlere yerleşmişti. ABD’nin tam olarak istediği de buydu. Ülke de tarımsal üretim ciddi şekilde darbe gördü. Önüne geçilemeyen açlık yüzünden yüzbinlerce insan hayatını kaybetmişti.

1970 darbesi

abdnin-kamboçyaya-girişi
ABD tankları Kamboçya’da

ABD bir yandan Kamboçya yönetimini baskı altında tutarak Vietnamlı gerillalara karşı aktif olarak müdahale edilmesini istiyordu. Fakat Prens Sihanouk, ABD ile Vietnam arasında süren bu savaşta tarafsız kalacakları konusunda ısrarcıydı. ABD’nin Kamboçya’ya demokrasi getirmesi çok uzun sürmedi. 1970 yılında, Sihanouk devrilerek, yerine ABD destekli Lon Nol getirildi. Aynı yıl, Başbakan Lon Nol, Vietnamlı gerillalara Kamboçya’dan gitmeleri konusunda ültimatom verdi.

Kızıl Kmerler ve Pol Pot

60’lı yılların sonunda siyasi olaylarda isimleri duyulmaya başlanan Kızıl Kmerlerin üst yönetimin çoğunluğunu Fransa’da eğitim gören, komünizme sempatisi olan kişiler oluşturuyordu. 70 darbesinden sonra Sihanouk ve Kuzey Vietnam’ın desteğini de arkasına alan Kızıl Kmerler, özellikle kırsalda yaşayan halk tarafından da büyük destek gördüler.

Bu desteğin sebebi çok açıktı, ülkede açlık kaynaklı ölümler devam ediyordu. Bir yandan da ABD Kamboçya kırsalını bombalamaya devam ediyordu. Halkta Lon Nol’a ve ABD’ye karşı bir öfke birikmesi oluştu.

kamboçya-açlık

Lon Nol yönetiminin, Kızıl Kmerler ile olan mücadelesi 5 yıl sürdü. 1975 yılında Kızıl Kmerler başkent Phnom Penh’e girerek, yönetimi ele geçirdiler. Yeni kurulan Demokratik Kamboçya hükumetinin Başbakanı Pol Pot oldu.

kambocya-devrimi 1970

Saloth Sar (Pol Pot)

Saloth Sar, 1925 yılında pirinç yetiştiren çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Erken dönem eğitimini bir Budist Manastırında alan Sar, 1949 yılında Paris’e Radyo Mühendisliği okumak için gitmişti. 1951 yılında Cercle Marxiste isimli gizli Marksist örgüte kaydoldu. 1953’teki mezuniyeti sonrası Kamboçya’ya dönerek bir yandan öğretmenlik yapıp, bir yandan da devrim faaliyetleri içinde aktif olarak rol almaya başladı.

Biz Saloth Sar’ı, takma ismi olan Pol Pot olarak biliyoruz.

Nicolae_Ceaușescu_ve_Pol_Pot
Ceaușescu ve Pol Pot

Sıfır Yılı

Kızıl Kmerlerin yönetimi ele geçirmesi halk tarafından çoşku ile karşılanmıştı. Artık iç savaş sona ermiş, halkın da desteğini alan Kızıl Kmerler başa gelmişti. Halkın farkında olmadığı şey, o gün yaşadıkları çoşkunun tekrarını yıllar boyunca yaşayamayacaklarıydı. Tüm Kamboçya için acı dolu bir dönem başlıyordu.

Atılması gereken ilk adım, tarım devrimiydi. İnsanların köylerine geri göç ederek tarım ile uğraşmaları sağlanmalıydı. Devrimin ertesi günü askerler, halkı ABD bombardımanını bahane göstererek büyük şehirleri terk etmeleri konusunda uyarılarda bulundu. Askerlerin yönlendirmeleri ile halkın çoğunluğu kırsal alanlara göç ettirildi. Kamboçya için sıfır yılı başlıyordu.

kamboçya-askeri

Eski yönetimde bulunan üst düzey memurlar, bürokratlar ABD ile olan ilişkileri sebebiyle infaz edildi.

Sınırlar kapatılmış, haberleşme araçları yok edilmişti. O yüzden dış dünya ile bağlantısı kalmayan Kamboçya’da ne olduğu ile ilgili diğer ülkelerin bilgisi yoktu.

Ülke de tarımsal üretim, kırsala göç ettirilen halkın yoğun emekleri ile artacaktı. Ancak hasta ve yaşlılar üretime katkı sağlayamayacaklardı. Katma değeri olmayacağı düşünülen diğer bir kesim ise şehirli elit kesimdi. Kızıl Kmerler için kişinin açık tenli olması, eğitim görmüş olması, yabancı dil bilmesi, gözlük kullanması, elinin nasırlı olmaması gibi göstergeler, bu insanların ülkedeki üretici kesimin üzerine yük olacağı anlamına geliyordu. Yeni köylü egemen toplumda bu kişilere yer yoktu. Din, eğitim ve para gibi kavramlar da artık mazide birer anı olarak kalacaktı. Tapınaklar, bankalar, okullar yıkıldı,din adamları, öğretmenler öldürüldü.

kamboçya-soykırım

Bana ilginç gelen, Pol Pot’un önce dini bir manastırda eğitim alıp, sonradan Kamboçya’ya dönerek öğretmenlik yapmasına rağmen, iki zümreyi de tedavülden kaldırmak istemesi.

Halkın çoğunluğu kırsaldaki köylerine göçmüş, çeltikleri ile uğraşıyordu. Bu süre zarfında şehirli halk da gerekli görüldüğü şekilde infaz edilmişti. Artık şehirler boşalmıştı.

Tarım devrimini besleyecek ikinci göç dalgası başlatılmalıydı. Aileyi oluşturan kadınlar, erkekler ve çocuklar birbirinden ayrılarak önceden belirlenmiş yerlere göç ettirilmişti. Yeni çalışma koşulları günde 12 saatti. Çalışma yoğunluğuna kıyasla verilen yiyecekler insanların hayatta kalabilmesine bile yetecek düzeyde değildi. Bu düzeni sağlayabilmek için Kızıl Kmerler halk üzerinde korku salmıştı. Kimse korkudan sesini çıkaramıyordu.

Tarıma yönlendirilen halkın bir çoğunun çiftçiliği bilmemesi sebebiyle verim istendiği şekilde alınamıyordu. Kızıl Kmerler zaman ilerledikçe daha da paranoyak olmaya başlamış, ve şüpheli gördükleri, düzene karşı geldiklerini düşündükleri insanları geçerli sebepleri olmaksızın öldürmeye, hapsetmeye başlamışlardı. Bir yandan da Vietnam sınırındaki askeri hareketlilik işlerin Kızıl Kmerler için daha da kötü gitmesine sebep oluyordu.

Son

1979 yılında Vietnam destekli komünist Kamboçya güçleri başkenti ele geçirerek Kızıl Kmerlerin tekrar kırsala kaçmasına sebep olur. Yine de 1999 yılına kadar Kızıl Kmerler’in ülke için oluşturabileceği tehdit azalarak sürmüştür.

1998 yılında, Pol Pot’un 72 yaşında vefat ettiği haberi dünya basınına servis edildi.

Ülkede yüzlerce hapishane kuruldu, yüzlerce infaz alanı oluşturuldu. Gerek bu infazlar sonucu, gerekse açlıktan toplamda 7 milyon olan nüfusun yaklaşık 1,5 milyonunun 4 yıllık zaman diliminde öldüğü tahmin ediliyor. Gerçek rakamları hiçbir zaman bilemeyeceğiz. Kızıl Kmerler kaçarken, evrakları da imha etmişler.

kafa-tasları-kamboçya

Tüm bu yaşananlar çok eski değil, bundan 40 yıl evvel yaşanmış. O günleri yaşayan insanların bir kısmı bugün hala hayatta.


Kamboçya’nın karanlık yakın tarihi bu şekilde. Benim ise aklımda bir sürü soru işareti oluşmuş vaziyette.

Böyle deneysel ve devrimsel bir üretim metodunu tüm ülkede uygulamaya koymak nasıl bir manyaklıktır?

Ülkede 4 yıl boyunca bu olaylar yaşanırken, hiçbir dış ülkenin bilgisi olmaması (yersen). Bu süre zarfında Kamboçya’ya diplomatik ziyaretlerin yapılması, yönetimden övgü ile bahsedilmesi ve Pol Pot rejimine finansal destekte bulunulması.


Fotoğraf kaynakları: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here